دارچین: مزاج، فواید و تفاوت سیلان و کاسیا
مشخصات دارچین، مزاج گرم و خشک آن، تفاوت دارچین سیلان و کاسیا، کاربردهای سنتی و توصیه‌های دکتر کلان.
دارچین برای پیری سالم ارزشمند است و چند مطالعه نشان می‌دهد می‌تواند به کاهش قند خون کمک کند. در طب سنتی آن را در گوشه‌هایی از خانه که حشرات جمع می‌شوند می‌گذارند تا از بید و کرم جلوگیری کند.
مشخصات
- نام لاتین: Cinnamomum
- آلمانی: Zimt
- انگلیسی: Cinnamon
- اسپانیایی: Canela
- فرانسوی: Cannelle
- تیره: برگ‌بو (Lauraceae)
- گونه‌ها: Cinnamomum verum (سیلان)، Cinnamomum cassia (کاسیا) و گونه‌های دیگر
- مزاج: گرم و خشک
- مصلح: کتیرا، مصطکی
- ترکیبات: ویتامین B6 و C، آهن، منیزیم، کلسیم، پتاسیم، فلاونوئیدها، پلی‌فنول‌ها، اسیدهای فنولی، کومارین، سینامالدئید، الکل سینامیل، استات سینامیل، اوژنول، استات اوژنول، متیل اوژنول و لینالول. کیفیت این مواد به سن درخت، منطقه و دفعات برداشت بستگی دارد.
- خاستگاه: جنوب و جنوب شرق آسیا
- محل کشت: سریلانکا، ویتنام، جنوب چین، جنوب هند، اندونزی، مالزی، ماداگاسکار و برزیل
- خاک: گرمسیری، خیس و مرطوب
- زمان برداشت: از درختانی که دست‌کم سه سال دارند، حدود سه تا شش ماه پس از گلدهی
- بخش مورد استفاده: پوست درونی تنه و شاخه‌ها و برگ‌ها
- شکل مصرف: ادویه، عصاره، اسانس، روغن فرّار، عرق
سیلان یا کاسیا؟
این درخت همیشه‌سبز گونه‌های فراوانی دارد. شناخته‌شده‌ترین‌ها دارچین سیلان و کاسیا (چینی) هستند. بهترین نوع، سیلان است: تندی کمتری دارد و رنگش روشن‌تر است.
کاسیا کومارین بسیار بیشتری دارد که در مقدار زیاد می‌تواند به کبد آسیب بزند؛ پس مصرف کاسیا به‌تنهایی یا به مقدار زیاد توصیه نمی‌شود. دارچین ارزانی که در بیشتر بازارها فروخته می‌شود معمولاً کاسیاست. کیفیت و قیمت این دو بسیار متفاوت است و کاسیا خیلی ارزان‌تر است.
کاربردهای سنتی
- بادشکن است
- برای کمک به تحلیل دمل‌های گرم و سرد اندام‌های درونی به کار می‌رود
- همراه عسل روی جوش (آکنه) مالیده می‌شود
- در فرمول داروهای سنتی چشم وجود دارد
- در بیماری‌های سینه مفید است
- برای کبد و معده سودمند است
- ادرارآور است
- درد کلیه و مثانه را تسکین می‌دهد
- نشستن در جوشانده‌ی خنک‌شده‌ی آن برای ناراحتی‌های رحم به کار می‌رود
- به سختی ادرار کمک می‌کند
- قاعدگی نامنظم را تنظیم می‌کند
- گرفتگی‌های شکم و عضله را آرام می‌کند
- آنتی‌اکسیدان است
- در گذشته برای زهر مار و عقرب به کار می‌رفت (گزش جانوران سمی همیشه اورژانس پزشکی است)
توصیه‌های دکتر کلان
مصرف دارچین به‌تنهایی توصیه نمی‌شود، زیرا ممکن است مشکلات جذب و واکنش حساسیتی ایجاد کند. به‌ویژه در گرم‌مزاج‌ها صفرا را زیاد و خارش را بیشتر می‌کند.
برای سوءهاضمه و نفخ، درد کمر، پا، عضله، مفاصل و کف پا، سردی کلیه‌ها و کندی سوخت‌وساز، مخلوط زنجبیل، زردچوبه، فلفل قرمز و فلفل سیاه همراه دارچین بدن را گرم می‌کند و کمک‌کننده است. برای افراد بسیار بلغمی می‌توان خولنجان را هم به این مخلوط افزود.
در خونریزی‌های قاعدگیِ ناشی از گرمی، دارچین خونریزی را بیشتر می‌کند و به‌ویژه برای صفراوی‌ها توصیه نمی‌شود. در بارداری مصرف زیاد یا مصرف آن به‌تنهایی توصیه نمی‌شود؛ مقدار بسیار کم در همان مخلوط ادویه‌ی بالا اشکالی ندارد.
در فصل‌ها و مناطق سرد، دم کردن دارچین با زنجبیل، هل، خولنجان و میخک برای بیماری‌های روماتیسمی و دردها و مشکلات ناشی از بلغم بسیار مفید است. کسانی که چای سیاه می‌نوشند می‌توانند آن را هنگام دم کردن به قوری بیفزایند.
چند مطالعه نشان می‌دهند دارچین می‌تواند به کاهش قند خون و بهبود حساسیت به انسولین کمک کند. همراه گل‌سرخ کوهی (نسترن) به‌ویژه برای مبتلایان به دیابت نوع ۲ مفید است. افزودن دارچین به غذا و چای برای افراد دارای مقاومت به انسولین بسیار سودمند است: آنزیم‌های گوارشیِ تجزیه‌کننده‌ی کربوهیدرات را کند می‌کند و قند ناگهانی وارد خون نمی‌شود. اگر داروی دیابت مصرف می‌کنید، قند خون خود را بسنجید و با پزشک مشورت کنید.
دارچین به «لطیف کردن غذای کثیف» (سبک کردن غذای سنگین) کمک می‌کند و عطر خوشش بوهای سنگین مانند بوی دنبه را می‌پوشاند.
در طب سنتی دارچین را در جاهایی که حشره هست می‌گذارند تا از کرم و بید جلوگیری شود. اگر آب دم‌کرده‌ی دارچین را روی گیاهان اسپری کنید یا پای آن‌ها بریزید، حشرات را دور می‌کند.
دارچین سیلان همراه زنجبیل، زردچوبه، فلفل قرمز و فلفل سیاه در طب سنتی برای بهبود خلق و کمک به بهبودی از بیماری‌های ویروسی مانند آنفلوآنزا به کار می‌رود. ایمنی را تقویت می‌کند و ضدمیکروبی طبیعی است.
گفته می‌شود چشم را تقویت می‌کند و در مشکلات دندان و لثه مفید است.
ماده‌ی فعال آن سینامالدئید اثر آرام‌بخش دارد. در طب سنتی دارچین برای بیماری‌های «سرد» مانند افت خلق، ضعف حافظه، آرتروز و روماتیسم به کار می‌رود؛ به‌ویژه روغن آن دردهای ناشی از سردی را تسکین می‌دهد.
جوشاندن پرتقال، سیب و دارچین در آب، خانه را خوشبو می‌کند. افزودن تکه‌ای دارچین هنگام پخت به تازه ماندن غذا کمک می‌کند.
سینامالدئید در مطالعات آزمایشگاهی اثر ضدباکتری، ضدویروس، ضدانگل و ضدقارچ قوی دارد و از دستگاه ایمنی حمایت می‌کند. روغن دارچین برای عفونت‌های دهان به کار می‌رود.
دارچین آسیاب‌شده روزبه‌روز اثرش را از دست می‌دهد؛ بهتر است به شکل چوب نگه‌داری و هنگام نیاز آسیاب شود.
نکات ایمنی
- برای مصرف منظم دارچین سیلان را ترجیح دهید و کاسیا را به مقدار کم آشپزی محدود کنید، به‌ویژه اگر مشکل کبدی دارید.
- دارچین ممکن است اثر داروهای دیابت و رقیق‌کننده‌های خون را بیشتر کند.
- روغن دارچین بسیار قوی است؛ پیش از مالیدن روی پوست یا استفاده در دهان حتماً آن را رقیق کنید.
این مقاله صرفاً جنبه‌ی آگاهی‌بخشی دارد و بر پایه‌ی منابع طب سنتی و دانش عمومی سلامت نوشته شده است. تشخیص، درمان یا نسخه‌ی پزشکی نیست و جای معاینه‌ی پزشک را نمی‌گیرد. اگر مشکلی دارید، به‌طور منظم دارو مصرف می‌کنید، باردار هستید یا برای کودکتان تصمیم می‌گیرید، پیش از هر اقدامی با پزشک خود مشورت کنید. فرآورده‌های گیاهی ممکن است با داروها تداخل داشته باشند.
