نسترن کوهی: فواید، مزاج و دمنوش
مشخصات نسترن کوهی (گل‌سرخ وحشی)، مزاج، کاربردهای سنتی، توصیه‌های دکتر کلان و طرز تهیه‌ی دمنوش آن.
نسترن کوهی (میوه‌ی گل‌سرخ وحشی) سرشار از ویتامین C است و در ناراحتی‌های کبد و ریه و نرم و مرطوب نگه داشتن پوست نقش مهمی دارد.
مشخصات
- نام لاتین: Rosa canina (نسترن سگی) و گونه‌های خویشاوند Rosa
- آلمانی: Hagebutte
- انگلیسی: Rosehip
- اسپانیایی: Rosa mosqueta
- فرانسوی: Églantier
- تیره: گل‌سرخیان (Rosaceae)
- جنس: Rosa
- مزاج: گرم و خشک
- ترکیبات: بسیار غنی از ویتامین C؛ ویتامین‌های A، B1، B2، B6، K، P و E؛ فلاون، تانن، قند، کاروتنوئیدها (لیکوپن، زتاکاروتن، بتاکاروتن)، پلی‌فنول‌ها، کاتچین، کلسیم، پتاسیم، سدیم، منیزیم و آهن
- خاستگاه: آسیا و آناتولی
- محل کشت: اروپا، به‌ویژه آلمان، ایتالیا و فرانسه، و ترکیه (بیشتر منطقه‌ی دریای سیاه)
- خاک: غنی از هوموس و شنی
- زمان برداشت: آغاز پاییز؛ در ترکیه از اواخر اوت تا نیمه‌ی اکتبر
- بخش مورد استفاده: میوه، برگ و دانه
- شکل مصرف: تازه (خوراکی، مربا)، خشک (دمنوش)، دانه (روغن)، عصاره، عرق
گونه‌ها
در زبان‌های ترکی به آن «شیلان»، «ایت‌بورنو» و «بیلدیک» هم می‌گویند. برخی گونه‌های آن:
- Rosa pimpinellifolia
- Rosa davurica
- Rosa acicularis
- نسترن سگی (Rosa canina)
- Rosa majalis
- گل‌سرخ فرانسوی (Rosa gallica)
- گل‌سرخ ژاپنی (Rosa rugosa)
کاربردهای سنتی
- پاک‌کننده است
- برای درد و گیر افتادن عصب به کار می‌رود
- برای وزوز گوش و مشکلات دندان و لثه مؤثر است
- برای سردردهای ناشی از فشار خون بالا خوب است
- ادرارآور است
توصیه‌های دکتر کلان
در اسهال‌های همراه یا بدون خون که از مشکلات گوارشی مانند کولیت ناشی می‌شوند، دمنوش نسترن کوهی همراه عسل طبیعی مفید است. (اسهال خونی همیشه باید توسط پزشک بررسی شود.)
دمنوش آن برای افراد دیابتی و مبتلایان به فشار خون بالا بسیار مفید است. در دیابت، مصرف آن همراه دارچین اثرش را بیشتر می‌کند.
همراه عسل طبیعی برای ناراحتی‌های معده و کمک به دفع سنگ کلیه به کار می‌رود. برای سنگ کلیه توصیه می‌شود ناشتا و دست‌کم نیم ساعت پیش از غذا مصرف شود.
کسانی که قند خون یا فشار خون پایین دارند حتماً آن را با عسل مصرف کنند؛ وگرنه ممکن است قند و فشار را بیشتر پایین بیاورد و سردرد شدید ایجاد کند.
در ناراحتی‌های کبد و ریه مؤثر است و گردش خون را زیاد می‌کند و برای همین به‌ویژه برای پوست بسیار خوب است.
پوست را نرم و انعطاف‌پذیر نگه می‌دارد. ویتامین‌های A، C و E آن به جمع شدن منافذ، رطوبت‌رسانی، کم‌رنگ شدن لک‌ها و کاهش چین‌وچروک کمک می‌کنند و جای زخم را کم‌رنگ می‌کند.
رحم و سینه را سفت و جمع می‌کند.
در برخی مناطق به‌طور سنتی از دانه‌ی نسترن کوهی سوپ درست می‌کنند که برای افراد دیابتی، کلیوی و دارای فشار خون بالا بسیار مفید دانسته می‌شود.
پانسمان زخم و سوختگی با دم‌کرده‌ی آن به لطف ویتامین C فراوان، بهبود را سریع‌تر می‌کند.
کسانی که ایمنی ضعیفی دارند می‌توانند برای تقویت آن از این گیاه استفاده کنند.
در طب سنتی گفته می‌شود دمنوش آن زایمان را آسان می‌کند و به دفع انگل‌های روده کمک می‌کند.
برای کسانی که زیاد عرق می‌کنند، هم نوشیدن دمنوش و هم ریختن آن به‌عنوان آخرین آب پس از حمام تعریق را کم می‌کند.
روغن دانه‌ی نسترن کوهی به تنظیم فشار خون کمک می‌کند.
طرز تهیه‌ی دمنوش نسترن کوهی
۲۵ تا ۳۰ میوه‌ی خشک را در قوری چینی یا شیشه‌ای بریزید. حدود ۱ لیتر آب جوش اضافه کنید، درش را بگذارید و ۴ تا ۵ ساعت بگذارید دم بکشد.
نکات ایمنی
- نسترن کوهی ممکن است قند و فشار خون را پایین بیاورد: اگر قند یا فشارتان پایین است با عسل مصرف کنید و اگر دارو مصرف می‌کنید آن‌ها را کنترل کنید.
- کسانی که سابقه‌ی سنگ کلیه‌ی مرتبط با ویتامین C یا اضافه‌بار آهن (هموکروماتوز) دارند، مقدار زیاد مصرف نکنند.
این مقاله صرفاً جنبه‌ی آگاهی‌بخشی دارد و بر پایه‌ی منابع طب سنتی و دانش عمومی سلامت نوشته شده است. تشخیص، درمان یا نسخه‌ی پزشکی نیست و جای معاینه‌ی پزشک را نمی‌گیرد. اگر مشکلی دارید، به‌طور منظم دارو مصرف می‌کنید، باردار هستید یا برای کودکتان تصمیم می‌گیرید، پیش از هر اقدامی با پزشک خود مشورت کنید. فرآورده‌های گیاهی ممکن است با داروها تداخل داشته باشند.
