نعناع: مزاج، فواید و احتیاط‌ها
مشخصات نعناع، مزاج گرم و خشک، مصلح‌ها، کاربردهای سنتی و توصیه‌های دکتر کلان، همراه هشدار برای کودکان و ریفلاکس.
دمنوش نعناع تعریق را زیاد می‌کند و برای همین در طب سنتی برای تب‌های ناشی از عفونت به کار می‌رود. انعقاد خون را هم کم می‌کند.
مشخصات
- نام لاتین: Mentha piperita (نعناع فلفلی) و گونه‌های دیگر Mentha
- آلمانی: Minze
- انگلیسی: Mint
- اسپانیایی: Menta
- فرانسوی: Menthe
- تیره: نعناعیان (Lamiaceae)
- جنس: Mentha L.
- مزاج: گرم و خشک
- مصلح: کرفس، سرکه، ترشی
- ترکیبات: ویتامین‌های A، C، B1، B2، B3، B5 و B6، فولات، پتاسیم، سدیم، کربوهیدرات، آهن، روی، کلسیم، منیزیم، منگنز، روغن فرّار، تانن و رزین
- خاستگاه: حوزه‌ی مدیترانه، آناتولی و مصر
- محل کشت: همه‌جای جهان، به‌ویژه مناطق مرطوب
- خاک: شنی و غنی از هوموس، در آب‌وهوای معتدل
- انواع: ۲۵ تا ۳۰ گونه دارد
- زمان برداشت: از اواخر بهار تا اوایل پاییز
- بخش مورد استفاده: برگ‌ها و سرشاخه‌های گل‌دار
- شکل مصرف: غذا، ادویه، روغن فرّار، عصاره، عرق
کاربردهای سنتی
- گرم‌کننده است
- همراه سرکه در طب سنتی برای کمک به بند آمدن خونریزی‌های درونی به کار می‌رفت (هر خونریزی درونی نیاز فوری به مراقبت پزشکی دارد)
- همراه آب جو روی دمل‌ها پانسمان می‌شود
- مالیدن آن روی پیشانی سردرد را برطرف می‌کند
- سفتی زبان را برطرف می‌کند
- برای سرفه‌ی خونی و دمل پستان به کار می‌رود
- هضم را آسان و معده را آرام می‌کند
- سکسکه را برطرف می‌کند
- در یرقان مفید است
- میل جنسی را زیاد می‌کند
- انگل‌ها را از بین می‌برد
- همراه انار در وبا به کار می‌رفت
توصیه‌های دکتر کلان
به سردمزاج‌ها همیشه مصرف نعناع توصیه می‌شود. در دفع بلغم و رطوبت اضافی بدن و تسکین سردردهای ناشی از سردی مؤثر است.
عطر آن در خمیردندان، دهان‌شویه، خوراکی‌ها و تنقلات به کار می‌رود. برای مشکلات گوارشی، عرق نعناع و دمنوش نعناع به‌ویژه کمک‌کننده‌اند. دمنوش نعناع تعریق را زیاد می‌کند و برای همین برای تب‌های ناشی از عفونت خوب است.
انعقاد خون را کم می‌کند. روغن نعناع برای سوختگی بسیار خوب است، اما چون ممکن است حساسیت ایجاد کند باید با روغن نارگیل، روغن ازن، روغن گلرنگ یا روغن کنجد مخلوط شود. برای ریه سودمند است.
مصرف معتدل نعناع نفخ دستگاه گوارش را برطرف می‌کند، اما زیاده‌روی سبب التهاب معده و نفخ می‌شود. برای سردردهای ناشی از گرمی خوب نیست. مصرف زیاد آن در کودکان ممکن است مشکلات تنفسی، ریوی و قلبی ایجاد کند. دم کردن پرسیاوشان با نعناع برای باد معده و روده، انگل‌ها و کولیت بسیار خوب است.
در صفراوی‌ها که زود خشمگین می‌شوند، عصبانیت را بیشتر می‌کند. برای خونریزی‌های ناشی از گرمی خوب نیست. آب انار با نعناع برای تهوع، استفراغ، سوءهاضمه و ترش کردن معده خوب است، اما نعناع برای ریفلاکس مناسب نیست. فشار و تپش قلبِ ناشی از کبد چرب را آرام می‌کند. بخور نعناع برای آسم، برونشیت و ذات‌الریه مفید است. برای دور کردن آفات از گیاهان می‌توان آب جوشانده‌ی نعناع را اسپری کرد.
نعناع به‌ویژه در دفع بلغم غیرطبیعی و سودای غیرطبیعی از بدن بسیار مؤثر است.
نکات ایمنی
- روغن نعناع یا منتول را روی صورت یا سینه‌ی نوزادان و کودکان خردسال نمالید و به آن‌ها ندهید که استنشاق کنند؛ ممکن است مشکلات تنفسی ایجاد کند.
- نعناع ممکن است ریفلاکس و سوزش سر دل را بدتر کند.
- روغن فرّار را فقط رقیق‌شده به کار ببرید و هرگز آن را در گوش نچکانید یا رقیق‌نشده نخورید.
این مقاله صرفاً جنبه‌ی آگاهی‌بخشی دارد و بر پایه‌ی منابع طب سنتی و دانش عمومی سلامت نوشته شده است. تشخیص، درمان یا نسخه‌ی پزشکی نیست و جای معاینه‌ی پزشک را نمی‌گیرد. اگر مشکلی دارید، به‌طور منظم دارو مصرف می‌کنید، باردار هستید یا برای کودکتان تصمیم می‌گیرید، پیش از هر اقدامی با پزشک خود مشورت کنید. فرآورده‌های گیاهی ممکن است با داروها تداخل داشته باشند.
